Người Việt thời kỳ này còn tục cắt tóc cạo vành tóc tròn trên thóp
Đàn ông Đông Kinh (Hà Nội) cạo tóc trong Vạn quốc nhân vật đồ (1645)
Tục lệ cao tóc này được thịnh hành với các mục đích khác nhau
1) Cạo 1 vành tóc ở thóp chính là tập tục dùng trong tang lễ của người Đàng Ngoài
Trong Sơn cư tạp thuật viết vào cuối thời Lê cho biết :"ngày thành phục, các con đều cạo đầu, bố chết mẹ còn thì cạo một nửa. Đến khi ngũ phục, xem mối quan hệ thân hay sơ mà cạo tóc nhiều hay ít. Nay đất kinh kỳ cũng có người theo tục này, gọi là Tang tóc"
Jean Batptisive Tavernier cũng cho biết năm 1681 :" vua mới cắt tóc, đầu đội mũ rơm"
2) Kiểu tóc
Nếu các thời trước tục cạo trọc đầu và cắt ngắn tóc còn khá phổ biến thì tới thời thuộc Minh đã bị cấm
Qua một thời gian nữa quan điểm thẩm mỹ của người Việt đã thay đổi hẳn, việc cạo đầu chỉ dành cho các nhà tu hành, kẻ phạm tội, người thường cạo đầu trọc hoặc cắt ngắn thì rất xấu
Trong quyển Xứ Đàng Trong năm 1621 Christophoro Bori viết người Việt: " để tóc xõa và rủ xuống vai, có người để tóc dài chấm đất, càng dài càng được coi là đẹp"
Còn theo Jean Baptise, vào năm 1624 quan điểm của người Việt lúc này cho rằng :" để đầu trọc là một hành động xúc phạm đến danh dự, và chỉ có những kẻ phạm tội hình sự, khi bị bắt mới bị cạo trọc đầu"
Trong Một chuyến du hành đến xứ Nam Hà (1792 - 1793) J . Barrow viết :" để tóc ngắn không những bị coi là dấu hiệu của sự thô tục mà còn là biểu thị của sự thoái hóa"
Trong Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài, vào thời Lê Trung Hưng, Alexandre de Rhodes, triều đình ra lệnh :" từ nay dân Đàng Ngoài không kết tóc bọc trong lưới trên đầu như người Tàu, và để tỏ ra độc lập họ bỏ tóc dài tỏa trên vai"
Trong Những lữ khách Ý trong hành trình khám phá Việt Nam , cha Marini cũng ghi nhận :"dưới thời Bắc thuộc (Thời Minh thuộc) cả đàn ông và phụ nữ đều búi tóc cao nhưng khi thoát khỏi ách đô hộ, họ thả tóc xuống và đi chân trần như là biểu tượng của sự tự do"
Trang phục nữ
Qua các miêu tả đã trích dẫn cũng như tranh tượng có thể thấy phụ nữ thời Lê sơ - Lê Trung Hưng về căn bản ăn mặc gần như nam giới, đều là áo giao lĩnh vạt chéo hoặc áo cổ tròn tuy nhiên khác biệt chủ yếu ở màu sắc, hoa văn và phía dưới phụ nữ mặc thường + váy (hoặc chỉ mặc váy 0 mặc thường), yếm mặc có lúc lộ ra ngoài
Xin lỗi mọi người bài viết chưa đầy đủ đâu nhưng thực sự hôm nay mình viết tới đây được thôi mai mình sẽ bổ sung bài viết
C) Trang phục dân gian thời Lê Sơ - Lê Trung Hưng
1) Y phục
Vào thời Lê Sơ - Lê Trung Hưng trang phục của dân gian có 2 loại phổ biến nhất là áo giao lĩnh vạt chéo và áo cổ tròn bốn vạt, trong đó áo giao lĩnh vạt chéo có thể coi là quốc phục
Trang phục nam
Trong sách Tập du ký mới và kỳ thú về vương quốc Đàng Ngoài (1681) Jean Baptiste Tavernier đã miêu tả người Đàng Ngoài ăn mặc như sau:" Họ ăn mặc trang trọng và đơn giản. Đó là một cái áo dài đến gót chân, gần giống áo dài của Nhật Bản, đàn ông và đàn bà ăn mặc giống nhau không phân biệt. Áo dài họ mặc được thắt ở khoảng giữa thân bằng một cái thắt lưng lụa, đeo đồ vàng, bạc đánh rất đẹp"
Trong Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn có ghi chép về sự kiện triều đình chúa Trịnh quy định y phục cho vùng Thuận Hóa (Mới chiếm được của chúa Nguyễn từ năm 1774) :" Mùa xuân năm Bính Dần, đặt trấn phủ Nha môn ở Thuận Hóa. Bắt đầu từ tháng 7, tuyên dụ rõ rằng: Y phục bản quốc (Y phục tiều Lê - Trịnh) có chế độ riêng, địa phương này trước đây cũng tuân theo quốc tục. Nay cung vâng Thượng đức, dẹp yên biên phương, trong ngoài thống nhất, chính trị và phong tục cũng nê như một. Các loại quần áo kiểu Khách (kiểu Trung Quốc) còn thấy phải đôi theo quy chế quốc tục (...) Đàn ông, đàn bà mặc áo trực lĩnh ngắn tay (tức áo giao lĩnh với chiều dài ống tay áo châm đến cổ tay), ống tay áo rộng hẹp cho được tùy tiện . Áo thì từ hai bên nách trở xuống đều nên may khép lại, không được để mở, không được chiết eo. Riêng đàn ông nếu muốn mặc áo cổ tròn hẹp tay để tiện làm việc cũng được. Lễ phục dùng áo trực lĩnh ống tay dài, hoặc may bằng vải Thanh Cát, hoặc vải thâm, hoặc vải trắng tùy nghi"
(tiếp và hết)
Dạng trang phục thứ 2
Dạng áo có ảnh hưởng từ trang phục phụ nữ quý tộc thời Đường - Tống mặc váy và thường kéo cao đến ngang ức rồi buộc dây đai lụa ngoài khoác áo đối khâm hay giao lĩnh mỏng
Dạng áo này ít xuất hiện hơn nhưng vẫn có vài kiểu
(tiếp)
Chiếc áo giao lĩnh bằng gấm có hoa sen thêu trên tìm thấy trong mộ vương phi Trịnh Thị Ngọc Dung tại Hoằng Đức - Hoằng Hóa - Thanh Hóa năm 1958
(tiếp)
Tượng phu nhân quận công Nguyễn Thế Mỹ tại bảo tàng mỹ thuật Việt Nam
